stromper

E-Güven: (7/100)

Günümüzde ekran kartlari bilgisayar donanimlari arasinda en hizli gelisen ve en hizli eskiyen parçalar olarak karsimiza çikmaktadir. Durum böyle olunca ekran karti almak daha da büyük bir özen istiyor. Dahasi kullanicilarin aklini karistiran onlarca degisik terim de bu zorluga katki yapan bir etmen olarak karsimiza çikmakta. Kullanicilar bütçelerine en uygun fiyatta en performansli karti seçmekte çok zorlaniyorlar. Peki ekran kartlarinda asil performans kriteri nedir? Kartlarin fiyatlarinin 50$ ile 750$ arasinda olmasina ne neden oluyor? Bu yazimizda hep beraber inceleyelim.


Öncelikle temel olarak ekran kartlarini olusturan ve performansa etki eden parçalara bir göz atalim.


Bellek miktari
Bellek hizi
Grafik islemcisi
Veri yolu ( Bellek arabirimi )

Bellek Miktari



Ekran kartlarinda kullanilan bellek günümüz satis stratejisinin temelini olusturmaktir. Tüketicinin aklina “yüksek bellek miktari yüksek performanstir” cümlesinin oturmasi maalesef ekran kartlarinin performansi konusunda kullanicilari büyük yanilgilara düsürebilmektedir. Grafik bellegi ekran karti üzerinde grafik islemcisinin görüntüyü yaratabilmesi için, islemesi gereken verilerin depolandigi yer olarak tanimlanabilir. Kisacasi Bir bilgisayarda sistem bellegi yani RAM ne ise yariyor ise ekran karti bellegi de ayni görevi üstlenmektedir. Peki, bilgisayari alirken en çok dikkat edilen parça nedir? Listemizi olustururken ilk sirada genelde hangi donanim yer alir? Elbette ki islemci. O zaman neden ekran kartlari için grafik islemcisi üzerinde bu kadar durulmuyor? Bilgisayarinizin çok hizli olmasi için çok miktarda bellek mi alirsiniz yoksa iyi bir islemci mi alirsiniz? Elbette ki islemci tercih edersiniz. Grafik kartlarindaki durum da bundan pek farkli sayilmayacaktir. Bellek miktari önemli olmakla birlikte, arttikça performansa getirisi azalmakta hatta hiçbir katkisi bulunmamaktadir. Is yükü bu noktada o bellegi yönetmek ve doldurmakla görevli grafik islemcisinin üzerindedir. 1024x768 piksel ebatlarinda ve 16 bit renk derinligindeki bir görüntü yaklasik olarak 1.5 MB yer tutuyor ise giris seviyesindeki bir ekran kartinda 512mb bellek kullaniminin performansa ne kadar bir katkisi olabilecegini sizler tahmin edebilirsiniz.


Bu noktada konunun daha kolay anlasilmasi için bir örnek hikâye yaratilabilir.
Sürekli kullanilan bir depomuz oldugunu düsünelim. Deponun etkin ve verimli kullanimi için gerekli olan nedir? Depo büyüklügü mü? Yoksa çalisan isçi sayisi mi? 1000m2’lik çalisma alanimiz oldugunu ama 10 isçiye sahip oldugumuzu düsünürsek, zaten depomuzun büyük bir kismini kullanamayiz, çünkü çalistirabilecek is günümüz, islem gücümüz maalesef yok. Buna karsin 200m2 depo alanina ama 25 isçiye sahip oldugumuzu düsünelim. Deponun her cm2’si çok etkin ve verimli sekilde kullanilabilir. Bunu ekran kartlarina indirgersek, çok yavas bir grafik islemcisine sahip kartin 512mb ekran bellegine sahip olmasinin pek bir anlami yoktur. Çünkü o bellek etkin kullanilamayacaktir. O bellegi dolduracak veriyi birim sn’de isleyebilecek güç yoktur. Buna karsin 128mb bellege ama daha hizli grafik islemcisine sahip bir ekran karti bellete ki daha fazla performans verecektir. Yüksek bellek miktarinin ancak yüksek islem gücü olan bir grafik yongasi ile iyi isler yapabilecegini ögrenmis olduk.


Bellek Hizi



Ekran karti belleklerinin de normal RAM’lar gibi bir çalisma hizlari vardir. Ne kadar hizli çalisirlarsa o kadar yüksek performans saglayabilirler. Grafik islemcisi isledigi verileri çok daha hizli sekilde depolar veya sevk eder. DDR,GDDR3 hatta son nesil kartlarda DDR4 belleklerin kullanilmasi grafik performansina dogrudan etki etmektedir. Günümüz grafik bellekleri 333mhz’den 1200mhz’e kadar farklilik göstermektedir. Tahmin edildigi gibi ne kadar yüksek çalisma hizi o kadar yüksek performans getirecektir. Bellek hizinin yaninda ayni sistem bellegin oldugu gibi gecikme süreleri de önem kazanmaktadir. Gecikme süresi islemcinin bir veriyi bellekten almak istemesi ile aldigi an arasinda geçen süredir diyebiliriz. Gecikme süresi ne kadar az ise grafik performansi o kadar yüksek olacaktir.


Grafik islemcisi



Bu nokta performansa etki eden en önemli ayrintilardan birisi olarak karsimiza grafik islemcisi çikiyor. Günümüzde en yaygin olarak iki tane üreticinin grafik islemcilerinin kullanmaktayiz. ATI ve Nvidia, çok farkli kategorilerde çok farkli ürünleri olan bu üreticilerin kafa karistiran birçok modeli oldugunu görmekteyiz. Fakat aslinda performansa bu islemciler etki ediyor ise bu modelleri ve özelliklerini, yeri geldiginde uzantilarini bilmemiz gerekiyor.


ATI cephesini çok genel bir tabirle su sekilde siralamak mümkün:
X1950, X1900, X1800, X1650, X1600, X1550, X1300, X1050, X850, X800, X700, X600, X550, X300, 9800, 9700, 9550, 9500, 9250, 9200, 9000, 8500, 7500, 7200, 7000


Nvidia ise;
Geforce 5,6 ve 7 serisi olarak iki asamadan olustugunu söyleyebiliriz.
Geforce 5 serisi; 5200, 5500, 5600, 5700, 5900
Geforce 6 serisi; 6100, 6200, 6600, 6800
Geforce 7 serisi; 7100, 7300, 7500, 7600, 7800, 7900
Geforce 8 serisi; 8800 (dx10)


Ekran kartlarinin grafik islemcileri çok genel hatlari ile bu sekilde siralanmaktir. Yukari yazmis oldugumuz kategoriler içerisinde da pek çok farkli ürün bulunmaktadir. Bu farkliligi da uzantilar belirlemektedir. ATI ve Nvidia cephesinde ekran kartlari isimlendirilmesinde oldugu gibi uzantilarda da farklilik söz konusu.


ATI cephesinde ekran karti uzantilari



HM: Hiper Memory anlamina gelen bu kisaltma yalnizca bazi modellerde mevcuttur. Ekran karti belleginin sistem bellegi ile paylasildigi anlamina gelir.
LE: Light Edition, hafif sürüm anlamindadir. Ayni seri içerisindeki diger kartlardan daha düsük performans gösterir ama daha hesaplidir.
SE: Second Edition ise orijinal sürüme göre iyilestirmeler içerir. Nispeten daha fazla performans sunar.
PRO: SE sürümüne karsin biraz daha fazla performans sunan kartlarda yer alir.
XT: Çok daha yüksek bir performans göstergesidir. Pro serisinden daha iyi basarim verir.
XTX: ATI ailesindeki amiral kartlarinin aldigi rütbedir.


Nvidia cephesinde uzantilar



TC: Turbo Cache anlamina gelen bu özellik ATI deki HM’nin aynisidir. Paylasimli bellek kullanan kartlari isaret eder.
XT: ATI cephesinin aksine özelligi kisitlanmis fiyati daha uygun hale gelmis kartlarda kullanilan bir uzantidir.
LE: Light Edition da hafif sürüm anlamindadir.
GS: Nvidia kartlarda ayni aile içerisinde özelligi yükseltgenmis modellerde kullanilmaktadir.
GT: GS den daha fazla yükseltgenmeyi ifade eder. Performansli kartlarin aldigi bir ektir.
GTX: Nvidia’nin en yüksek performans veren kartlarinin hak ettigi bir rütbedir.

Simdi birkaç örnek vermek ve pekistirmek gerekirse;
Nvidia GeForce 6600 ekran kart ile 6600GT arasinda nasil bir fark vardir?
AtI Radeon X1600PRO ile X1600XT arasinda nasil bir fark vardir?
Yukaridaki uzantilar açiklamalarindan anlasilacagi gibi Nvidia kartlarinda GT olan kart daha yüksek performans verirken ATI de ise XT uzantili kart yüksek performansa sahiptir. Grafik yongalari ayni olmasina ragmen uzantilarin bazen ciddi performans farki yarattiklarini unutmayalim. Ayrica ekran karti aileleri içerisinde genelde yüksek rakamla ifade edilen kart digerinden daha performansli diyebiliriz ama bu bazi noktalarda sorun teskil edebiliyor. Her seriyi kendi içerisinde degerlendirmek kaydi ile bu geçerli olabilir. Geforce 6800GT Geforce 7300’den daha kötüdür diyemeyiz. Fakat 6 serisi veya 7 serisi içerisinde bu kiyas dogru olabilir. Grafik islemcilerin modellerinden bahsettikten sonra birazda grafik islemcisinin hizina deyinelim. Yukarida modellerin tümü farkli grafik hizini sembolize etmektedir. Kisacasi eger model isimlerini ögrenerek bir sonuca ulasamiyorsaniz en azindan grafik islemcisinin çalisma frekansini kiyaslayabilirsiniz. Ne kadar yüksek çalisama frekansina sahip ise o kadar yüksek grafik performansina sahiptir. Böylece o bellek de o kadar etkin kullanilabilmis olacaktir. Günümüz grafik islemcilerinin hizlari 200mhz ile 1ghz arasinda olmakla beraber sira disi modellerde 1000mhz’de astigini görmekteyiz.


Veri Yolu



Veri yolu kart üzerindeki bilesenlerin birbirleri ile etkilesim hizlarini belirler. Bit cinsinden ifade edilen veri yolu hizi ne kadar yüksek olur ise performansa katkisi da o kadar fazla olacaktir. Eski ekran kartlarinda 64bit olan veri yolu günümüz standart kartlarinda 128bit, performans kategorisinde ise 256bit’e kadar ulasmistir.


Her seyden önce yukarida bahsettigimiz degiskenlerden baska performansa etki eden bazi ayrintilar oldugunu unutmamak lazim. Örnegin Geforce 6 ailesi ile 7 ailesi arasinda da vertex ve is hatti sayilari açisindan fark oldugu için performans farklilari daha farkli olacaktir.


Umariz bu çalisma ekran kartlari seçiminde sizlere daha seçici olmaniz konusunda yardimci olacaktir.
Bol FPS’li oyunlar.

Gitarist

E-Güven: (6/100)

Eywallah Sağol Kral