PeAcE09

E-Güven: (4/100)

BOYLE-MARİOTTE KANUNU: Değişmez bir sıcaklıkta tutulan bir gaz modelinin hacmiyle basıncı arasındaki bağıntıyı verir. Belli bir miktar gazın hacmi ve basıncı ,değişmez sıcaklık altında birbiriyle ters orantılıdır. Bir bisiklet lastiğinin pompası ,boyle yasasının yalın bir örneği olarak çalışır.pompanın ağzı hava kaçırmayacak biçimde kapatılır ve kolu aşağıya bastırılır ,pompanın içindeli sıkıştırılan gazın basıncı artar. Pompanın sapını bastırmak için gereken kuvvet miktarı ,sapa bastırıldığında aldığı yola bağlıdır. Kalan gazın ölçüsü hacmi ,sapı itmek için gereken kuvvetin ölçüsü de basıncı verir. Kesin olarak doğru bir sonuç elde etmek için değişmez sıcaklık sağlamalı ve bisiklet pompası su dola bir kaba bastırılmalıdır. 17.yy ,da ROBERT BOYLE sabit sıcaklıkta bir gazın hacmi azaltılırsa basıncının artacağını bulmuştur.
Boyle yasası matematik olarak şöyle gösterilebilir ;

P.V = P’.V’
Burada p atmosfer yada bilinen basınç birimiyle ölçülen basınç ,v ise genel bilinen hacim birimiyle ölçülen hacimdir. Boyle yasası bu biçimde kullanılırsa ,sıcaklık ve gaz miktarı değişmez tutulmaktadır.

Charles ve boyle yasası birleştirilerek daha kullanışlı bir gaz yasası elde edilebilir :

P.V/T =P’.V’/T


Sıkıştırılabilmeleri özelliği bizi, gaz molekülleri arasındaki boşluğun moleküllerin kendi hacimlerinden çok daha büyük olduğu varsayımına götürmektedir.katı ve sıvılar basınçla çok az sıkıştırılabildiğine göre moleküller arasındaki boşluklar çok azdır. Dikkat edecek olursak bu varsayımla moleküllerin kendilerinin sıkıştırılamayacağını kabul etmiş oluyoruz.
Gazlar ayrıca sıvı ve katıların aksine konuldukları kapların her tarafına yayılırlar. Gaz molekülleri arasında büyük boşluklar olduğuna ve her tarafa doğru yayıldıklarına göre boşlukta asılı olarak nasıl kalabilirler. Bu güçlüğü gaz moleküllerinin devamlı olarak hareket halinde olduklarını kabul etmekle giderebiliriz.
Gazların kinetik teorisi gazların davranışlarını açıklayabilmek için kurulmuş böyle bir modeldir. Bu teoremlerin önemli varsayımları şunlardır.

1) Gaz molekülleri arasındaki boşluklar oka dar büyüktür ki moleküllerin kendi hacimleri, bu boşluklar önemsenmeyebilir.
2) Gaz molekülleri birbirine etki etmeyen, aralarında hiç bir çekme kuvveti olmayan bağımsız parçacıklardır.
3) Moleküller her yönde çok hızlı doğrusal hareket yaparlar.
4) Hareket halindeki moleküller birbirlerine ve içinde bulundaki kabın çeperlerine çarparlar. Bu çarpışmalar tam esnek çarpışmalardır.
5) Gaz moleküllerinin belirli bir andaki hızları birbirinin aynı değildir ve bir molekülün değişik anlardaki hızları da birbirinden farklıdır.
6) Hızları farklı olmasının sonucu olarak moleküllerin kinetik enerjileri de farklıdır.
7) Moleküllerin ortalama kinetik enerjileri mutlak enerjileri mutlak sıcaklıkla doğru orantılıdır.

Kinetik teoriye uyan gazlara ideal gaz denir. Gerçekte hiçbir gaz tam anlamıyla ideal değildir.
Aynı basınç ve sıcaklıktaki bütün gazların eşit hacimlerinde eşit sayıda molekül vardır. Eşit sıcaklık ve basınç şartında bütün gazların eşit hacimlerinde aynı sayıda molekül bulunacağına göre sıcaklık ,basınç ve hacim değerleri belirtildiğinde molekül sayısının da belirli olması gerekir. Standart şartlarda ( o o C ve 760 mm hg basınç altında ) herhangi bir gazın bir molünün hacmi 22,4 litre gelir ve bir mol gazda 6,02.10 23 molekül bulunur. Bu sayıya da avogadro sayısı denir.

Van Der Waals Denklemi : Genel gaz denklemi hacim, basınç ve sıcaklık gibi değişkenler arasında ilişki kuran ve bu değişikliklerle ilgili kanunları özetleyen bir denklem olduğuna göre yalnız ideal gazlar için geçerlidir.

P.V = n.R.T olduğuna göre 1 mol gaz için
#9; P.V/R.T= 1 olur.

GAZLARIN DİFİZYONU (GRAHAM KANUNU) : Gazlar birbiriyle her oranda karışabilir. Odanın bir köşesine serpilen kolanyanın kokusunu odanın diğer köşende duyabiliriz. Buda ancak kolanya buharının havanın içerisinde ilerliye bilmesi ile mümkündür. Bu olaya gazın difizyonu denir. Birbirine karışan gazların sıcaklıkları aynı olacağına göre ortalama kinetik enerjileri birbirine eşittir.

GAZLARIN KISMİ BASINÇLARI : Karışım halinde bulunan gazların her birinin tek başına yaptığı basınca kısmi basınç denir. Gazların kısmi basınçları toplamı zaman toplam basınca eşittir.


Pt=P1 + P2 + P3 +...............Pn

Pgaz= Ptoplam . (ngaz/ntoplam)

*Gazların kısmi basınçları eşitse mol sayıları da eşittir.
*Mol sayısı büyük olan gazın kısmi basıncı da büyüktür.

Birleşik kaplarda son basıncı bulma: Birleşik kaplarda musluklar açıldıktan sonraki basıncı hesaplamak için,

P1V1 + P2V2 + P3V3 + PnVn = PsonVson bağıntısı kullanılır .

__________________