Conrad

E-Güven: (5/100)

teşkilati esasiye kanunu

1921




3. tertip düstur, cilt: 1, s. 196
ceridei resmiye, 1-7 şubat 1337



kanun no:85




madde 1- hakimiyet bilâ kaydü şart milletindir. idare usulü halkın mukadderatını bizzat ve bilfiil idare etmesi esasına müstenittir.

madde 2- icra kudreti ve teşri salahiyeti milletin yegâne ve hakiki mümessili olan büyük millet meclisinde tecelli ve temerküz eder.

madde 3- türkiye devleti büyük millet meclisi tarafından idare olunur ve hükûmeti “büyük millet meclisi hükûmeti” ünvanını taşır.

madde 4- büyük millet meclisi vilayetler halkınca müntehap azadan mürekkeptir.

madde 5- büyük millet meclisinin intihabı iki senede bir kere icra olunur. intihap olunan azanın azalık müddeti iki seneden ibaret olup fakat tekrar intihap olunmak caizdir. sabık heyet lâhik heyetin içtimaına kadar vazifeye devam eder. yeni intihabat icrasına imkân görülmediği takdirde içtima devresinin yalnız bir sene temdidi caizdir. büyük millet meclisi azasının herbiri kendini intihap eden vilayetin ayrıca vekili olmayıp umum milletin vekilidir.

madde 6- büyük millet meclisinin heyeti umumiyesi teşrinisani iptidasında davetsiz içtima eder.

madde 7- ahkâmı şer’iyenin tenfizi, umum kavaninin vazı, tadili, feshi, ve muahede ve sulh akti ve vatan müdafaası ilânı gibi hukuku esasiye büyük millet meclisine aittir. kavanin ve nizamat tanziminde muamelatı nasa erfak ve ihtiyacatı zamana evfak ahkamı fıkhiye ve hukukiye ile adap ve muamelat esas ittihaz kılınır. heyeti vekilinin vazife ve mesuliyeti kanunu mahsus ile tayin edilir.

madde 8- büyük millet meclisi, hükûmetinin inkısam eylediği devairi kanunu mahsus mucibince intihap kerdesi olan vekiller vasıtası ile idare eder. meclis icrai hususat için vekillere veçhe tayin ve ledelhace bunları tebdil eyler.

madde 9- büyük millet meclisi heyeti umumiyesi tarafından intihap olunan reis bir intihap devresi zarfında büyük millet meclisi reisidir. bu sıfatla meclis namına imza vazına ve heyeti vekile mukarreatını tasdika salahiyettardır. icra vekilleri heyeti içlerinden birini kendilerine reis intihap ederler. ancak büyük millet meclisi reisi vekiller heyetinin de reisi tabiisidir.



idare


madde 10- türkiye coğraafi vaziyet ve iktisadi münasebet noktai nazarından vilayetlere, vilayetler kazalara münkasem olup kazalar da nahiyelerden terekküp eder.


vilâyat


madde 11- vilâyet mahalli umurda manevi şahsiyeti ve muhtariyeti haizdir. harici ve dahili siyaset, şer’i adlî ve askeri umur, beynelmilel iktisadî münasebat ve hükûmetin umumi tekâlifi ile menafii birden ziyade vilâyata, şâmil hususat müstesna olmak üzere büyük millet meclisince vaz edilecek kavanin mucibince evkaf, medaris, maarif, sıhhiye, iktisat, ziraat, nafia ve muaveneti içtimaiye işlerinin tanzim ve idaresi vilâyet şûralarının salâhiyeti dahilindedir.

madde 12- vilâyet şûraları vilâyetler halkınca müntehap azadan mürekkeptir. vilâyet şûralarının içtima devresi iki senedir. içtima müddeti senede iki aydır.

madde 13- vilâyet şûrası, azası meyanında icra amiri olacak bir reis ile muhtelif şuabatı idareye memur azadan teşekkül etmek üzere bir idare heyeti intihab eder, icra salahiyeti daimi olan bu heyete aittir.

madde 14- vilâyette büyük milet meclisinin vekili ve mümessili olmak üzere vali bulunur. vali, büyük millet meclisi hükûmeti tarafından tayin olunup vazifesi devletin umumi ve müşterek vazaifini rüyet etmektir. vali yalnız devletin umumi vazaifile mahalli vazaif arasında tearuz vukuunda müdahale eder.


kaza



madde 15- kaza yalnız idari ve inzibati cüzü olup manevi şahsiyeti haiz değildir. idaresi büyük millet meclisi hûkümeti tarafından mansup ve valinin emri altında bir kaymakama mevdudur.


nahiye


madde 16- nahiye hususi hayatında muhtariyeti haiz bir manevi şahsiyettir.

madde 17- nahiyenin bir şûrası, bir idare heyeti ve bir de müdürü vardır.

madde 18- nahiye şûrası, nahiye halkınca doğrudan doğruya müntehap azadan terekküp eder.

madde 19- idare heyeti ve nahiye müdürü, nahiye şûrası tarafından intihap olunur.

madde 20- nahiye şûrası ve idare heyeti kazai, iktisadi ve mali salahiyeti haiz olup bunların derecatı kavanini mahsusa ile tayin olunur.

madde 21- nahiye bir veya birkaç köyden mürekkep olduğu gibi bir kasaba da bir nahiyedir.


umumi müfettişlik


madde 22- vilâyetler iktisadi ve içtimaî münasebetleri itibariyle birleştirilerek umumi müfettişlik kıtaları vücuda getirilir.

madde 23- umumi müfettişlik mıntakalarının umumi surette asayişinin temini ve umum devair muamelatının teftişi, umumi müfettişlik mıntakasındaki vilâyetlerin müşterek işlerinde ahengin tanzimi vazifesi umumi müfettişlere mevdudur. umumi müfettişler devletin umumi vazaifile mahalli idarelere ait vazaif ve mukarreratı daimi surette murakebe ederler.


maddei münferide


işbu kanun tarihi neşrinden itibaren meri olur. ancak elyevm münakit büyük millet meclisi 5 eylül 1336 tarihli nisabı müzakere kanununun birinci maddesinde gösterildiği üzere gayesinin husulüne kadar müstemirren müçtemi bulunacağı cihetle işbu teşkilatı esasiye kanunundaki 4 üncü, 5 inci, 6 ncı maddeler gayenin husulüne elyevm mevcut büyük millet meclisi adedi mürettebinin sülüsanı ekseriyetle karar verildiği takdirde ancak yeni intihabdan itibaren meriyül icra olacaktır.

__________________

Conrad

E-Güven: (5/100)

nutuk'tan...

"...

27.1.1921 ve 28.1.1921 tarihlerinde yazdığım üç telgrafla yüksek şahsiyetlerine, gereken ve benimsenip uygulan ması zarurî olan bütün hususları açıklık ve kesinlikle bildirmiş olduğuma inanıyorum. buna rağmen, 29 ocak 1921 tarihli telgrafınızda durumun daha gereken anlayışve isabetle değerlendirilmemekte olduğunu gördüm. durumun önemi ve zamanın nezaketi dolayısıyla, yüksek şahsiyetleri ile birlikte sayın arkadaşlarınızın ve özellikle zâtışâhane'nin her bakımdan bir kez daha aydinlatılmalarına yardımcı olmanız bir görev hükmüne giriyor.

düşünce ve değerlendirmelerinizden doğru sonuçlar alınmasını kolaylaştırmak maksadıyla türkiye büyük millet meclisi'nce kabul ve uygulanmakta olan teşkilât-ı esasiye kanunu'nun temel maddelerini aşağıda olduğu gibi bildiriyorum:

teşkilât-ı esasiye kanunu temel maddeler
1- hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir. yönetim şekli, halkın mukadderatını bizzat ve fülî olarak yönetınesi ilkesine dayanır.

2 - yürütme kuvveti ve yasama yetkisi, milletin tek ve gerçek temsilcisiolan büyük millet meclisi'nde belirir ve toplanır.

3 - türkiye devleti, büyük millet meclisi tarafından idare edilir ve hükûmeti türkiye büyük millet meclisi hükûmeti adını taşır.

4 - büyük millet meclisi, iller halkınca seçilmiş üyelerden oluşur.

5 - büyük millet meclisi'nin seçimi iki yılda bir yapılır. seçilen üyelerinüyelik süresi iki yıldır ve yeniden seçilmek mümkündür. eski meclis, yeni meclistoplanıncaya kadar göreve devam eder. yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmediği takdirde, görev süresi yalnız bir yıl uzatılabilir. büyük millet meclisi üyelerinden herbiri, yalnız kendini seçen ilin aynca vekili olmayıp aynı zamanda bütün milletin vekilidir.

6 - büyük millet meclisi'nin genel kurulu, kasım başında, davetsiz toplanır.

7 - şeriat hükümlerinin uygulanması, bütün kanunların yürürlüğe konması, değiştirilmesi, yürürlükten kaldırılması, antlaşma ve barış imzalanması vevatan savunmasıyla ilgili savaş ilânı gibi temel haklar büyük millet meclisi'neaittir. kanun ve tüzüklerin düzenlenmesinde, halk için en yararlı ve zamanın ihtiyacına en elverişli fıkıh ve hukuk hükümleriyle, örf ve âdetler ve teamüller esasolarak alınır. bakanlar kurulu'nun görev ve sorumluluğu özel kanunla belirtilir.

8 - büyük millet meclisi, hükûmeti oluşturan bakanlıkları, özel kanun gereğince seçtiği bakanlar vasıtasıyla yönetir. meclis, yürütme ile ilgili işlerde bakanlara görev tayin eder; gerekirse bunları değiştirir.

9 - büyük millet meclisi genel kurulu tarafından seçilen başkan, bir seçim dönemi süresince büyük millet meclisi başkanıdır. bu sıfatla meclis adınaimza atmaya ve bakanlar kurulu kararlarını onaylamaya yetkilidir. bakanlarkurulu üyeleri içlerinden birini kendilerine başkan seçer. ancak büyük milletmeclisi başkanı, bakanlar kurulu'nun da tabiî başkanıdır.

l0 - teşkilât-ı esasiye'nin bu maddelere aykırı düşmeyen hükümleri eskisigibi yürürlüktedir.

bizce, yukarıda saydığım temel maddelere aykırı hareket etme imkân veyetkisinin bulunmadığını yüksek şahsiyetlerinin dikkatlerine önemle arz ederim.meclis başkanlığı ile başlayan haberleşmenizin, gerektirdiği işlemlerin yürütülmesi bakanlar kurulu'na bırakılmıştır, efendim.

türkiye büyük millet meclisi başkanı mustafa kemal

..."

__________________

ozi_cem

E-Güven: (3/80)

döNem ödevimdi orta okuldayKen ne qünLedi

__________________