|
|
|||||||
| Üye Ol | SSS | Sxe indir | Sosyal Gruplar | Takvim | Resim Galerisi | Etiketler | Bütün Forumları okunmuş kabul et |
Yıllık Ödev bölümünde KoorD konusu , Koordinasyon Bileşiklerin Adlandırılması 1) Bir kompleks içerisinde önce ligandlar daha sonra metal iyonu adlandırlır. 2) Yapıda birden fazla ligand var ise önce elektropozitif olan liganda daha sonra elektronegatif olan okunur. 3) Anyonik ligandların sonuna o eki getirilerek okuma yapılır Anyon ...
 |
|
|
LinkBack | Konu Seçenekleri |
04-24-2008, 08:07
|
#1 (permalink) |
 
E-Güven: (6/89)
|
KoorD
Koordinasyon Bileşiklerin Adlandırılması 1) Bir kompleks içerisinde önce ligandlar daha sonra metal iyonu adlandırlır. 2) Yapıda birden fazla ligand var ise önce elektropozitif olan liganda daha sonra elektronegatif olan okunur. 3) Anyonik ligandların sonuna o eki getirilerek okuma yapılır Anyon Simgesi Anyon ismi Ligand olarak okunuşu Cl- klorür kloro Br - bromür bromo CN- siyanür siyano O2- oksit okso O22- peroksit perokso O2- süperoksit süperokso CO32- karbonat karbonato SO42- sülfat sülfato S2O32- tiyosülfat tiyosülfato(SCN), izotiyosiyanoto (NCS) C2O42- okzalat okzalato NO3- nitrat nitrato NO2- nitrit nitrito (NO2), izonitrito (O2N) CH3COO- asetat asetato CO karbon monoksit karbonil NH2- amino Amido N3- azid azido SCN- tiyosiyanat tiyosiyanato 4) Nötral ligandlar nötral moleküller gibi okunur. Etilendiamin (H2NCH2CH2NH2) gibi. Fakat bu duruma aykırı iki istisna vardır. H2O ligand olduğu zaman aqua, NH3 ligand olduğu zaman ammin adını alır. 5) Ligandların sayısı belirtilirken mono, di, tri, tetra, penta, hekza, hepta.... ifadeleri kullanılır. 3 Cl- trikloro gibi Organik ligandlar numralandırılırken bis, tris, tetrakis, pentakis ifadeleri kullanılır. 6) Negatif kompleks iyonlarda metalatomun ingilizce adının sonuna at eki getirilir. Al alimünat Cr kromat Mn manganat Ni nikelat Co cobaltat Zn zinkat Mo molibdat Hg merkürat Fakat yine bu kuralda da bir takım istisnalar vardır. Bunlarında latince okunuşlarının sonuna at eki getirilir. Fe ferrat Cu kuprat Pb plumbat Ag argentat Sn stannat 7) Komplekteki metalin yükseltgenme basamağı metalin adından sonra parantez içerisinde romen rakamı ile yazılır. [Co(H2O)6]3+ hekza aquakobalt(III) [Ag(NH3)2]+ diammingümüş(I) 8) Önce anyonik ligandlar sonra nötr ligandlar okunur. Na3[Cr(NO2)6] sodyum hekzanitrito kromat(III) K3[Fe(CO)(CN)5] potasyum pentasiyanokarbonikferrat(II) K3[Al(C2O4)3] potasyum triokzalatoalimünat (III) Örnekler: [Co(ox)3]3- Trioksalatokobaltat(III) [Ag(NH3)2]+ Diamingümüş(I) [Co(NH3)6]Br2 Hekzaminkobalt(II) bromür [Co(en)3)]2(SO4)3 Tris(etilendiamin)kobalt(III) sülfat [Pt(NH3)4(NO2)Cl]CO3 Tetraaminkloronitroplatin(IV) karbonat [Pd(H2O)2(ONO)2I2] Diakuadiiyododinitritopalladyum(IV) [Cu(acac)2] Bis(asetilasetonat)bakır(II) NH4[Cr(SCN)4(NO)2] Amonyum dinitroziltetrakis(tiyosiyanato)kromat(III) [Pt(phen)2][Pt(CO3)2] Bis(fenantrolin)platin(II) bis(karbonato)platinat(II) Na3[CrOF4] Sodyum tetraflorooksokromat(III) K3[Ag(S2O3)2] Potasyum bis(tiyosülfato)arjantat(I) [Fe(cp)2] Bis(siklopentadienil)demir(II) [Co(N3)(NH3)5 Pentaaminazidokobalt(III) sülfat NH4[Cr(SCN)4(NH3)2] Amonyumdiamintetrakis(tiyosiyanato)kromat(III) Na2[Fe(CN)5NO] Sodyum nitrozilpentasiyanıferrat(III)
__________________
AY YILDIZLI BAYRAĞIMA DOKUNMA SAKIN,ATEŞ OLUP ELLERİNİ YAKARIM SENİN,YAŞADIĞIN ÜLKEYE ŞÖYLE BİR BAK,TÜRK ADINI AKLINA ÇAKARIM SENİN! Agrı Dağın Eteğinde Özel Güvenlik Olsamm.. Code:
Kimine Göre Forum Kimine Göre Aile |
|
    
|
|
04-24-2008, 08:11
|
#3 (permalink) |
|
E-Güven: (6/89)
|
Ce: KoorDinasyon Bileşiklerinin Adlandırılması
Bileşik Formüllerinin Yazılması ,İsimlendirilmeleri ve Mol Kavramı 1. GİRİŞ Kimyasal olayların incelenmesinde kimyanın dili olarak nitelendirilen semboller, bileşik formülleri ve bileşiklerin isimlendirilmeleri kimyada büyük önem taşır. Bu nedenle, bileşiklerin formüllerinin hatasız ve eksiksiz yazılması önemlidir. Bu ünitede, bileşiklerin formüllerinin ve isimlerinin yazılmasında uygulanan temel kurallar ve bunlara ilişkin örnekler verilmiştir. 2. İKİ ATOMLU KOVALENT BİLEŞİKLERİN İSİMLENDİRİLMELERİ Kovalent bileşikler, iki ametal element arasında elektron paylaşımı ile oluşur ise bu bileşiklere diatomik (iki atomlu) kovalent bileşikler adı verilir. İki atomlu bileşiklerin isimlendirilme kuralları aşağıda verilmiştir. ■ İki ametalden oluşan kovalent bileşiğin formülü ve ismi yazılırken, elektronegativitesi düşük element önce yazılır. Burada elementlerin elektronegativite sıralaması büyük önem taşır. Ünite 3'de belirtildiği gibi elementlerin elektrone gativiteleri periyodik cetvelde periyot ve grup boyunca ilerlerken artar veya azalır. Periyodik cetvelde elementlerin elektronegativiteleri bir periyot boyunca soldan sağa, bir grup boyunca aşağıdan yukarı doğru artar. Bazı ametallerin elektronegativite sıralamaları aşağıda verilmiştir. Si, Bi, H, P, C, S, I, Br, N, CL, O, F ■ İkinci elementin yazımında, elemente ilişkin kök ismi alınır ve bunun sonuna -it veya -ür soneki getirilir ve birinci elementin ardından ayrı bir kelime olarak yazılır Örnek hidrojen klorür (HCl). ■ Moleküldeki her bir elemente ilişkin atom sayısı bu sayıya karşılık gelen bir önek ile belirtilir. Bu önekler aynı elementlerden oluşan farklı bileşiklerin, ayırdedilmelerinde bize yardımcı olurlar. Örneğin CO bileşiği karbon monoksit, CO2 bileşiği ise karbon dioksit olarak ifade edilirler. - 49 - Elektronegativite artar Karbon monoksit ve karbon dioksit örneklerinde olduğu gibi aynı atomlardan oluşan farklı yapıdaki bileşikleri ayırdetmek amacıyla mono, di tri vs. gibi örneklerden yararlanılır. Örnek 4.1 HBr, CCl4 ve P2O5 bileşiklerini isimlendirelim. Çözüm 4.1 ■ HBr Birinci kurala göre, hidrojenin elektronegativitesi daha düşük olduğu için hidrojen önce yazılır. Formül içinde her bir elementten birer atom bulunduğu için, sayı bildiren önekler kullanılmaz. Hidrojen brom+ ür = Hidrojen bromür ■ CCl4 İsimlendirmede karbon önce yazılır. Klor atomundan 4 adet bulunduğunu belirtmek için tetra öneki kökün önüne getirilir ve -ür soneki eklenerek bileşik ismi yazılır. Karbon tetra + klor + ür = Karbon tetraklorür - 50 - Element Kök Hidrojen Hidr- Karbon Karb- Oksijen Oks- Kükürt Sülf- Fosfor Fosf- Klor Klor- Brom Bromİyot İyodÖnek Anlamı Mono- bir di- iki tri- üç tetra- dört penta- beş hekza- altı Çizelge 4.2 Latince sayılar ve anlamları Çizelge 4.1 Bazı element atomlarının kök isimleri element ismi kök + sonek element ismi önek + kök + sonek ■ P2O5 Fosfor atomunun elektronegativitesi düşük olduğu için önce yazılır ve iki P atomu olduğunu belirmek üzere di- önekini alır. Diğer elementin kök isminin önüne beş O atomunu ifade etmek üzere penta- öneki ve sonek olarak da -it eklenerek yazılır. Di + fosfor penta + oks + it = Difosfor pentaoksit Örnek 4.2 Aşağıdaki bileşiklerin formüllerini yazalım. Hidrojen iyodür, kükürt trioksit, azot dioksit, forfor pentabromür Çözüm 4.2 ■ Hidrojen iyodür: HI Kükürt trioksit: SO3 Azot dioksit: NO2 Fosfor pentabromür: PBr5 NO2 azot dioksit molekülünü nitrit iyonu ile karıştırmamaya dikkat edilmelidir. Bazı kovalent bileşikler özel isimleri ile tanınırlar. Örneğin, "H2O" su ve "NH3" amonyak olarak bilinir. 3. TEK ATOMLU İYONLARIN DEĞERLİKLERİ Bir iyonun elektriksel yük sayısı (değerliği), elementin birleşme kapasitesinin bir ölçüsüdür. Bir kimyasal elementin artı veya eksi elektriksel yük sayısına "değerlik" denir. - 51 - NO2 -1 önek + element ismi önek + kök + sonek Periyodik cetvelde 1, 2 ve 3. grupta bulunan elementlerin birleşme kapasiteleri birinci grup için 1, ikinci grup için 2 ve üçüncü grup için 3 dür. Bu gruplardaki elementler elektron kaybederek oktetlerini tamamlar ve 1 nci grup elementleri +1 değerliğe, 2. grup elementleri +2 ve 3. grup elementleri +3 değerliğe sahip iyonlar oluştururlar. Altıncı ve yedinci grup elementleri elektron alarak oktetlerini tamamlar ve altıncı grup elementleri - 2 ve yedinci grup elementler ise -1 değerliğe sahip iyonları oluştururlar (Çizelge 4.3). Çizelge 4.3 Bazı iyonların değerlikleri 4. İKİ ATOMLU İYONİK BİLEŞİKLERİN İSİMLENDİRİLMELERİ Artı yüklü iyonlar (katyonlar) isimlendirilirken element isimlerinin yanına iyon kelimesi eklenir. Örnek Na+ sodyum iyonu, Mg+2 magnezyum iyonu. Eksi yüklü iyonlar (anyonlar) ise, elementlere ilişkin kök isimlerininsonuna it veya ür soneki getirilmesi ve yanına iyon kelimesinin eklenmesiyle isimlendirilirler (Çizelge 4.3). - 52 - İyon ismi Değerliği İyon İyon ismi Değerliği İyon sembolü sembolü Lityum iyonu +1 Li+ Bromür iyonu -1 Br- Potasyum iyonu +1 K+ Klorür iyonu -1 CLGümüş iyonu +1 Ag+ Florür iyonu -1 FSodyum iyonu +1 Na+ İyodür iyonu -1 IBaryum iyonu +2 Ba+2 Oksit iyonu -2 O-2 Kalsiyum iyonu +2 Ca+2 Sülfür iyonu -2 S-2 Magnezyum iyonu +2 Mg+2 Çinko iyonu +2 Zn+2 Aluminyum iyonu +3 Al+3 Bakır (I) iyonu +1 Cu+ Demir (II) iyonu +2 Fe+2 Bakır (II) iyonu +2 Cu+2 Demir (III) iyonu +3 Fe+3 İyonik bileşiklerin formülleri ve isimleri yazılırken, önce katyonlar daha sonra anyonlar belirtilirler. Tek değerliğe sahip katyon ve anyonlar, bileşiklerinde hangi değerliğe sahip iyonun bileşik yaptığını belirtmek gerekmez. Çünkü bu elementlerin zaten tek tür iyonları vardır (Na+, K+, Ca+2, Mg+2, Al+3, Cl-1, Br-1, I-1 gibi). Örnek 4.3 MgO Magnezyum oksit K2S Potasyum sülfür CaCl2 Kalsiyum klorür AlCl3 Aluminyum klorür Bazı elementler (geçiş metallerinin çoğu ile dördüncü ve beşinci grup elementlerinin bir kısmı) birden fazla değerliğe sahip katyon oluşturabilirler. Bir bileşikte hangi değerlikte katyonun yer aldığını belirtmek için, isimlendirmede katyon isminden sonra romen rakamı ile (I,II,III, IV) değerlik sayısı verilir. Katyonların aldıkları değerlik sayıları, o elementin aynı zamanda oksidasyon seviyesini ifade eder. Demir elementi artı iki ve artı üç değerlikteki Fe+2 ve Fe+3 katyonlarını verir. Bu nedenle demirin klorürle olan bileşiği ifade edilirken demir klorür bileşiği denilmesi bileşiği yazmak için yetersiz bir ifadedir. Demir klorür bileşiği ifade edilirken, demir (II) klorür veya demir (III) klorür bileşiği şeklinde ifade etmek gerekir. Çizelge 4.4.'de bazı örnekler verilmiştir. Çizelge 4.4 Birden fazla değerliğe sahip bazı element bileşikleri - 53 - Formül İsim SnF2 Kalay (II) florür SnF4 Kalay (IV) florür Hg2O Civa (I) oksit HgO Civa (II) oksit CuCl Bakır (I) klorür CuCl2 Bakır (II) klorür 5. ÇOK ATOMLU İYONLARIN İSİMLENDİRİLMELERİ Çok atomlu iyonlar, oksijen atomlarının genellikle kükürt, karbon, azot gibi ametal bir merkez atoma bağlanmaları ile oluşurlar. Aynı merkez atomun, oksijen sayıları değişen iki farklı iyonu olabilir. Bu durumda, iki ayrı iyonun farklı sonek kullanarak belirtilmesi gerekir. Çok atomlu iyonların isimlendirilmelerinde, aynı merkez atomun fazla oksijen taşıyan iyonu "-at" soneki alır, az oksijen taşıyan iyonu ise "it "soneki alır. Örneğin iyonunun sülfat olarak adlandırılmasına karşın sülfit adını alır. Benzer şekilde iyonu nitrat ve iyonu ise nitrit olarak adlandırılır. Çizelge 4.5 de bazı çok atomlu iyonların isimleri ve formülleri verilmektedir. Çizelge 4.5. Bazı çok atomlu iyonlar Aynı merkez atomun oksijen içeren ikiden fazla sayıda iyonu varsa o zaman yeni ekler gerekebilir. - 54 - SO4 -2 SO3 -2 NO3 - NO2 - Yükü İsmi Formülü Asetat iyonu Siyanür iyonu CN- -1 Hidrojen karbonat (bikarbonat) iyonu Hidroksit iyonu OHNitrat iyonu Nitrit iyonu Permanganat iyonu MnO4- Karbonat iyonu Peroksit iyonu -2 Sülfat iyonu Sülfit iyonu -3 Fosfat iyonu +1 Amonyum iyonu NO33 - NO22 - CO3-2 O2-2 SO4 -2 SO3-2 PO4-3 NH4 + HCO3- C2H3O2- Per- öneki, sonunda -at soneki alan iyonun önünde yer alırsa, yeni iyonun "at" son eki alan iyondan daha fazla oksijen içerdiği anlaşılır. Eğer hipo- öneki, sonunda -it soneki alan iyonun önünde yer alırsa, yeni iyonun "-it" soneki alan iyondan daha az oksijen içerdiğini belirtir. Klor atomunun oksijen atomuyla oluşturduğu çok atomlu iyonlarında bu isimlendirmeyi görürüz. per klorat iyonu klorat iyonu klorit iyonu hipoklorit iyonu Bazı çok atomlu anyonlar, hidroksit (OH-) ve peroksit gibi -it sonekine sahip isimler alırlar. Amonyum gibi çok atomlu katyonlar ise, sonek olarak -onyum alırlar. Bazı çok atomlu iyonlar ise, hidrojen sayısı ve yük farklılığı ile birbirinden ayrılırlar. Fosfor atomunun oksijen atomuyla oluşturduğu çok atomlu iyonlarında bu isimlendirmeyi görürüz. Fosfat iyonu Hidrojenfosfat iyonu Dihidrojenfosfat iyonu Çok atomlu iyonların oluşturdukları bileşiklere ilişkin formüllerin yazıl-ması iyonik bileşiklerde olduğu gibidir. Formül yazılırken önce katyon yazılır ve bunu anyon izler. Eğer çok atomlu iyonun sayısı birden fazla ise, bu çok atomlu iyon parantez içine alınır ve parantezin altına çok atomlu iyonun sayısı rakamla belirtilir. Bazı isimlendirme örnekleri Çizelge 4.6 da verilmiştir. - 55 - ClO4 - ClO3 - ClO2 - ClOO2 -2 NH4 + PO4 -3 HPO4 -2 H2 PO4 - Çizelge 4.6 Bazı çok atomlu iyonların isimlendirilmesi 6. İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bileşiklerinin formüllerinin yazılmasında en çok dikkat edilmesi gereken nokta anyon ve katyon yükleridir. Bütün bileşikler nötr yapıdadırlar ve eşit sayıda artı ve eksi yük içerirler. İyonik bileşiklere ilişkin formüllerin doğru yazılması için aşağıdaki sıralama izlenir. ■ İyon sembolleri doğru yazılır. ■ İyonlar, artı ve eksi yüklerin bileşikte eşit sayıya ulaşmasını sağlayacak en küçük sayı ile çarpılırlar. (Tercihen karşı yüklerin değerlikleri ile çarpılırlar). ■ Bu sayılar iyonların altına yazılır. Örnek 4.4 Aluminyum ve klordan oluşan aluminyum klorür bileşiğinin formülünü yazalım. Çözüm 4.4 ■ Al+3 CI-1 ■ 1 Al+3 3C I-1 ■ Al CI3 - 56 - Bileşik İsimlendirilmesi (NH4)2CO3 Amonyum karbonat KMnO4 Potasyum permanganat Al 2(SO4)3 Aluminyum sülfat Mg(C 2H3O 2)2 Magnezyum asetat Na2 O 2 Sodyum peroksit Ca3(PO4)2 Kalsiyum fosfat Cu(NO3)2 Bakır (II) nitrat Co(OH)2 Kobalt (II) hidrosit 7. ASİTLERİN İSİMLENDİRİLMELERİ Anorganik asitler, en basit bir şekilde " H+ (hidrojen iyonu) veren bileşikler" olarak tarif edilirler. Anorganik asitler hidrojen iyonu ve buna bağlı bir ikinci iyondan (anyondan) oluşurlar. Bu nedenle anorganik asitlerin isimlendirilmelerinde hidrojenin bağlı olduğu iyon başrol oynar. Hidrojen atomuna bağlı olan anyonları iki grupta toplayabiliriz. ■ Hidrojen atomuna bağlı anyon tek atomlu ise, iki şekilde isimlendirme yapılabilir. Anyon ismi başına "hidro-" öneki ve sonuna "-ik asit "getirilerek yapılabilir. İkinci olarak da iki atomlu iyonik bileşikler gibi isimlendirilirler. Örneğin HCl hidroklorik asit veya hidrojen klorür olarak isimlendirilebilir. ■ Hidrojen atomuna bağlı anyon çok atomlu ise; çok atomlu iyon "-at" soneki alıyorsa, çok atomlu iyonun kök ismine "-ik asit" eklenerek isimlendirme yapılır. Eğer çok atomlu iyon "-it" soneki alıyorsa, çok atomlu iyonun kök ismine "-öz asit" eklenerek isimlendirme yapılır. Örneğin hidrojen iyonuna nitrat iyonunun bağlı olduğu zaman oluşan asit "nitrik asit", nitrit iyonu bağlı olduğu zaman oluşan asit ise "nitröz asit" şeklinde isimlendirilir (Çizelge 4.7). Çizelge 4.7 Bazı asitlerin isimlendirilmesi - 57 - NO3 - NO2 - HNO3 Anyon Asit Klorür iyonu Cl- Hidrojen klorür HCl (Hidroklorik asit) Siyanür iyonu CN- Hidrojen siyanür HCN (Hidrosiyanik asit) Florür iyonu F- Hidrojen florür HF (Hidro florik asit) Sülfür iyonu S-2 Hidrojen sülfür H2S (Hidrosülfürik asit) Asetat iyonu C2H3O2- Asetik asit HC2H3O2 Karbonat iyonu Karbonik asit H2 CO3 Nitrat iyonu Nitrik asit HNO3 Fosfat iyonu Fosforik asit H3PO4 Sulfat iyonu Sülfürik asit H2 SO4 Nitrit iyonu Nitroz asit HNO2 Sülfit iyonu Sülfüroz asit H2 SO3 CO3-2 NO3 - PO4-3 SO4-2 NO2 - SO3-2 |
